'मशाल' हा शब्द मूळ अरबी शब्द 'मश्अल्' पासून आलेला आहे. मध्ययुगीन आणि शिवकाळात मशाल हे प्रकाशाचे आणि आगीचे महत्त्वाचे साधन होते. बहुतेक मशाली लाकडी किंवा धातूच्या दांड्याच्या टोकाला एका धातूच्या भांड्यात इंधन ठेवून तयार करत. त्या साधारणतः दीड ते दोन हात लांब असत.
मशाली मुख्यतः चिंधी किंवा कपड्याचा बोळा/गुंडाळा वापरून बनवल्या जात. हे बोळे भांड्यात ठेवून त्यांच्या टोकाला वारंवार तेल (मोहरी/तीळ) ओतले जाई, जेणेकरून मशाल सतत जळती राहील. राळ हे सुध्दा मशालीसाठी वापरले जाणारे एक महत्त्वाचे इंधन होते. राळ हा ज्वलनशील पदार्थ असल्यामुळे मशाल अधिक काळ पेटती राहायची. कधीकधी प्राण्यांच्या चरबीपासून तयार केलेले मेण मशालीत इंधन म्हणून वापरले जात असे. काही मशालींना भांड्याच्या खाली एक उलटी ताटली किंवा छोटी थाळी बसवली जायची, जेणेकरून तेल हातावर ओघळणार नाही. मशाल अधिक तापू नये आणि ती जळून खाली गळू नये म्हणून भांड्याच्या तळाशी थोडी रेती घातली जात असे. इजा होऊ नये, यासाठी हा एक प्रकारचा सुरक्षा उपाय होता.
किल्ले, गढी, वाडे, छावण्या, मंदिराचा गाभारा, धार्मिक कार्यक्रम आणि समारंभ यामध्ये मशालींचा मोठ्या प्रमाणावर वापर केला जात असे. त्याकाळी रात्रपहारा, युद्ध किंवा प्रवासासाठी मशाली खूप आवश्यक असत. कधीकधी मशालींचा उपयोग शत्रूला गुंगारा देण्यासाठी किंवा धोक्याचे संकेत देण्यासाठीही केला जात असे.
कोणत्याही टिप्पण्या नाहीत:
टिप्पणी पोस्ट करा